Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting!

Je bent hier: Home > Persoonlijke verhalen > Sofia (26) had geen verblijfsvergunning: ‘Een ongedocumenteerd bestaan is leven in constante angst en onzekerheid’

Sofia (26) had geen verblijfsvergunning: ‘Een ongedocumenteerd bestaan is leven in constante angst en onzekerheid’

Sofia (26) had geen verblijfsvergunning: ‘Een ongedocumenteerd bestaan is leven in constante angst en onzekerheid’

Sofia Sabbar (26) was een modelscholier en geliefde oppas, maar dreigde vorig jaar te worden uitgezet, omdat ze geen verblijfsvergunning had. Uiteindelijk won ze de strijd met de IND.

“Dit jaar is het jaar van de eerste keren. Het voelt alsof de wereld eindelijk voor me opengaat. Wat feitelijk ook zo is, omdat ik eerder, zonder verblijfsvergunning, niet kon reizen.

Mijn zusje en ik verzonnen vroeger verhalen over onze zomervakantie, om maar niet anders dan de rest te zijn. Maar in werkelijkheid gingen wij helemaal nergens naartoe. Ik wist altijd wel dat ik anders was dan mijn vriendinnen, maar pas toen ik ouder werd, besefte ik de reden: ik had geen papieren.”

Geen verblijfsvergunning

“Een van die eerste keren dit jaar was het moment dat ik me mocht inschrijven aan de Hogeschool van Amsterdam. Een droom die uitkwam! Als ongedocumenteerde had ik namelijk na mijn achttiende geen recht meer op onderwijs in Nederland.

Elke stap van het inschrijfproces voor de studie Pedagogiek heb ik gefilmd. Om te vieren dat mijn laatste tentamens van het eerste jaar erop zitten, ga ik binnenkort met vriendinnen voor het eerst met de auto de grens over. We gaan naar België; daar ben ik nog nooit geweest.

Het afgelopen jaar heb ik ook alle mogelijkheden aangegrepen om mijn stem te laten horen, met als hoogtepunt de columns die ik mocht gaan schrijven voor HvanA, het online magazine van de Hogeschool van Amsterdam.

Toen ik nog ongedocumenteerd was, had ik geen inspraak, geen zeggenschap, geen rechten. Officieel bestond ik niet in Nederland, terwijl dit land het grootste deel van mijn leven mijn thuis is. Het voelde alsof ik er niet echt mocht zijn. Nu ik er wel mag zijn, wil ik volop gebruikmaken van alle mogelijkheden die ik heb.”

Op de vlucht

“Op mijn zevende kwam ik naar Nederland, samen met mijn moeder en mijn drie jaar jongere zusje. Mijn moeder was gevlucht voor haar man, onze vader, en zijn familie die haar mishandelde. Via haar zus, die in Nederland woonde, belandden we uiteindelijk in Amsterdam.

Mijn moeder heeft nooit een verblijfsvergunning aangevraagd. In eerste instantie deed ze dat niet uit onwetendheid; ze sprak de taal niet, kende de regels niet en bovenal was ze doodsbang om te worden gevonden door haar man of zijn familie. Toen ze later van anderen hoorde wat de procedure inhield – dat er een grote kans was dat de aanvraag zou worden afgewezen en ze dan terug naar Marokko zou moeten – besloot ze het er niet op te wagen. ‘Ik zou stil zijn en je leven leven,’ werd haar geadviseerd. En dat is precies wat ze heeft gedaan.

Ik heb haar dat nooit kwalijk genomen, ondanks dat het leven waar ze voor koos voor ons heel zwaar is geweest. Maar ik weet waarvoor zij op de vlucht was geslagen, ik had het met eigen ogen gezien. Ik weet ook waar ze het voor heeft gedaan: voor ons, haar dochters. Bovendien heeft ze ons, ondanks de vaak onzekere omstandigheden, toch een liefdevolle jeugd weten te geven. Tegelijkertijd wist ik ook dat ik niet gestraft mocht worden voor een beslissing waar ik als kind geen zeggenschap in heb gehad.”

Lees ook
Jayan (37) kreeg een psychose: ‘Ik heb de benzine over me heen gegoten en stak mezelf in brand’

Constante angst

“Als je ongedocumenteerd bent, betekent het dat je niet mag werken, althans niet officieel, dat je geen huis kunt huren en geen aanspraak maakt op sociale voorzieningen. Maar een ongedocumenteerd bestaan staat ook gelijk aan een leven in constante angst en onzekerheid. Angst om het land te worden uitgezet en onzekerheid over de toekomst.

Ik gebruik bewust het woord ‘ongedocumenteerd’, omdat ik ‘illegaal’ echt verschrikkelijk vind. Hoe kun je een mens ‘illegaal’ noemen? Alsof je geen bestaansrecht hebt. Zonder verblijfsvergunning moet je altijd op je hoede zijn.

Voor ons betekende het dat we een groot deel van mijn jeugd geen vaste verblijfplaats hadden. We huurden kamertjes bij mensen in huis, in studentenwoningen, sliepen soms ergens op de bank en woonden een tijd in een kelderbox met schimmel op de muren.”

Schaamte

“In totaal hebben we op ongeveer vijfentwintig verschillende plekken gewoond. We gingen wel naar school, een basisschool in Amsterdam-West, onze veilige haven, waar de juf wist van onze situatie en elke ochtend zorgde voor ons ontbijt. Zij was zo ongeveer de enige die ervan wist; mijn zusje en ik vertelden niemand over onze thuissituatie.

We schaamden ons voor hoe we leefden en wilden ook niet als ‘anders’ worden gezien. Maar we waren natuurlijk hartstikke anders. Vriendinnen konden nooit komen spelen, we gingen niet op vakantie. Maar ik was er ook heel handig in om dat te verbergen; mijn zusje en ik hebben heel veel verhalen verzonnen. We bedachten zogenaamde vakanties naar Spanje of Marokko.

Pas toen we vorig jaar dreigden te worden uitgezet, hebben we de mensen in onze omgeving ingelicht. Via een gezin waar ik veel oppaste, kwamen mijn zusje en ik in contact met een journalist van Het Parool. Toen hij ons verhaal hoorde en alle dossiers had ingezien, besloot hij een groot artikel over onze situatie te publiceren. Dat was het moment waarop we het zijn gaan vertellen.

Iedereen reageerde lief en begripvol. Maar ze zeiden ook dat er nu wel wat puzzelstukjes op hun plek vielen. Ondanks dat ik het idee had dat ik het altijd goed verborgen had weten te houden, hadden ze toch wel een vermoeden gehad dat er iets niet klopte.”

Het hele verhaal van Sofia lees je in Flair 31-2022. Deze ligt van 3 augustus t/m 9 augustus in de winkels. Bestel het nieuwe nummer hier

Tekst: Nienke Pleysier | Fotografie: Yara Brouwer