Mark Rutte Beeld Brunopress
Mark RutteBeeld Brunopress

Historisch moment: Rutte maakte excuses voor het slavernijverleden

Gisteren maakte premier Rutte excuses voor het Nederlandse slavernijverleden. Andere leden van het kabinet waren aanwezig in Suriname en in Caribisch Nederlandse om zijn woorden toe te lichten. De gekozen datum had volgens velen te weinig symbolische betekenis, maar nazaten van de slavernij vinden het een goede start.

In vier talen heeft premier Mark Rutte excuses aangeboden voor het slavernijverleden, namens de regering.

Toespraak

De toespraak van Mark Rutte was in het Nationaal Archief in Den Haag, waarin hij excuses aanbood voor het Nederlandse slavernijverleden. Het is maandag door zo’n 391.000 mensen bekeken op NPO 1. Dat meldt Stichting KijkOnderzoek.

“Wij, levend in het hier en nu, kunnen slavernij alleen in de allerduidelijkste bewoordingen erkennen en veroordelen als misdaad tegen de menselijkheid”, sprak Rutte onder meer. “Vandaag bied ik namens de Nederlandse regering excuses aan voor het handelen van de Nederlandse staat in het verleden: postuum aan alle tot slaafgemaakten die wereldwijd onder dat handelen hebben geleden, aan hun dochters en zonen, en aan al hun nazaten tot in het hier en nu.”

De regering biedt niet excuses aan “om schoon schip te maken”, of om het verleden af te sluiten. “We doen dit en we doen dit nu om staande op de drempel van een belangrijk herdenkingsjaar samen de weg vooruit te vinden”, zei onze premier. De excuses zijn een “komma, geen punt”, benadrukte hij.

Koninkrijksbreed

De Nederlandse geschiedenis kent “veel pagina’s” die ons tegenwoordig met “verbijstering, afschuw en diepe schaamte” vervullen, erkende Rutte. Excuses maken niet dat die pagina’s worden gewist, “en dat is ook niet de bedoeling”. Excuses moeten “koninkrijksbreed” zorgen voor dialoog en heling.

Rutte zegt dat de Nederlandse staat “in al zijn historische verschijningsvormen” verantwoordelijkheid draagt voor het “grote leed dat tot slaaf gemaakten en hun nazaten is aangedaan”. Hij benadrukt dat “niemand die nu leeft persoonlijk schuld draagt voor de slavernij”.

Negatieve doorwerking

De premier sprak ook uit dat opeenvolgende regeringen na 1863 - het jaar waarin de slavernij werd afgeschaft maar feitelijk nog niet teneinde kwam - te weinig hebben “gezien en erkend dat het slavernijverleden een negatieve doorwerking had en heeft”.

Zelf heeft Rutte op dit punt naar eigen zeggen ook een ontwikkeling doorgemaakt. Lang zag hij het slavernijverleden als “een geschiedenis die achter ons ligt. Maar ik had het mis”. Hij ziet de gevolgen van “eeuwen van onderdrukking en uitbuiting” vandaag de dag nog in “racistische stereotypen”, “discriminerende patronen van uitsluiting” en in “sociale ongelijkheid”.

De tekst gaat verder onder deze video.

Eerherstel

Een belangrijk punt uit de speech is ook het eerherstel aan alle mensen die zich tegen de slavernij hebben verzet. Rutte noemde Tula, de voorman van de slavenopstand op Curaçao, bij naam. De premier besteedde ook aandacht aan “alle naamloos gebleven mannen en vrouwen die door de eeuwen heen heldhaftig de vrijheid zochten en daar vaak op de meest gruwelijke manieren voor werden gestraft”.

Na de toespraak van Rutte waren er emotionele reacties onder de aanwezigen in de zaal. Sommigen omhelsden elkaar.

Te weinig symbolische betekenis

Rutte erkende dat “de aanloop naar deze dag beter had gekund”. De afgelopen maanden verliep met veel “ruis”, zei het kabinet eerder. De plannen voor excuses lekten vorige maand uit, met veel verontwaardiging van verschillende belangengroepen tot gevolg. Zij vonden onder meer dat de gekozen datum van 19 december te weinig symbolische betekenis had en pleitten ervoor dat de excuses op 1 juli zouden komen. Dan is het exact 150 jaar geleden dat de slavernij volledig tot een einde kwam. Ook waren organisaties verbolgen dat zij niet waren betrokken bij de voorbereidingen voor het moment.

Reacties

De excuses van premier Mark Rutte betekenen dat er een nieuwe fase in de relatie tussen Nederland en Curaçao van start is gegaan. Dat zei de Curaçaose minister-president Gilmar ‘Pik’ Pisas na afloop van de toespraak van onze premier over het slavernijverleden.

Minister-president Pisas wilde nog geen inhoudelijke reactie geven op het aanbieden van excuses door Rutte. Hij wil dat het parlement eerst reageert, voordat de regering haar standpunt naar buiten brengt.

Pisas benadrukt het belang van het zelfbeschikkingsrecht van Curaçao en bedankte Tula, de leider van een slavenopstand in 1795, voor zijn strijd.

Bron: ANP, NOS

Renée KoopmanBrunopress

Op alle verhalen van Flair rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@flair.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden