Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting!

Je bent hier: Home > Health > ‘Sunscreen free’-hype: na vaccins is nu zonnebrandcrème aan de beurt

‘Sunscreen free’-hype: na vaccins is nu zonnebrandcrème aan de beurt

‘Sunscreen free’-hype: na vaccins is nu zonnebrandcrème aan de beurt

Grote kans dat je op social media een zonnige foto voorbij ziet komen met de hashtag #sunscreenfree. Waar eerder vooral corona-vaccinaties veel wantrouwen krijgen, zijn sommige mensen nu sceptisch over zonnebrandcrème. Maar waar komt die scepsis en zoektocht naar nieuwe waarheden toch vandaan?

Zonnebrandcrème

Een bericht van rechtse opiniemaakster Eva Vlaardingerbroek (tevens oud FVD’er én ex-fling van Thierry Baudet) kwam behoorlijk in opspraak. Eva plaatste een foto van zichzelf op een terrasje en schreef erbij: ‘Tijd voor een ongevaccineerde, zonnebrandcrème-vrije en zaadolie-loze zomer’.

Maar Eva is niet de enige die liever niet met factor 50 smeert. Topmodel Gisele Bündchen noemde zonnebrandcrème eerder al ‘gif’. Ze vertelde dat ze geen ‘kunstmatige’ stoffen gebruikt en haar huid beschermt door overdag niet buiten te komen. Eerder nam het model het op voor Doutzen Kroes, toen zij onder vuur lag wegens haar kritiek op coronavaccinaties.

Van alle kankerdiagnoses is de helft huidkanker

Artsen maken zich grote zorgen en waarschuwen (soms ten overvloede): van de zon krijg je kanker, niet van zonnebrandcrème. “Tenzij je regelmatig een fles zonnebrandcrème opdrinkt, zijn er geen aanwijzingen dat zonnebrandcrème kankerverwekkend is als je het gewoon op je huid smeert”, zegt dermatoloog Marlies Wakkee van het Erasmus MC in het NOS Radio 1 Journaal. Terwijl er juist “overweldigend bewijs” is dat voorzichtig omgaan met de zon “het belangrijkste is dat je kan doen om huidkanker te voorkomen”. En daar hoort ook regelmatig insmeren bij.

“Het risico om je niet in te smeren is veel groter”, zegt Wakkee, met eerst verbranding als zichtbaar gevolg. Daarna volgen huidveroudering en op de lange termijn het risico op huidkanker. Ieder jaar krijgen in Nederland 70.000 patiënten de diagnose huidkanker. “En van alle kankerdiagnoses elk jaar is de helft huidkanker.”

Wetenschapsscepsis

Dat zonnebrandcrème nu bij een bepaalde groep mensen onder vuur ligt is geen nieuw fenomeen. Eerder werden coronavaccins en andere vaccinaties al gewantrouwd. Maar waar komt dit wantrouwen vandaan? Journalist Floor Bakhuys Roozeboom belde met met UvA-psycholoog Bastiaan Rutjens, die gespecialiseerd is in de psychologie van wetenschap en onderzoek doet naar wetenschapsscepsis. Rutjens valt met de deur in huis: “Scepsis is er altijd al geweest en is de afgelopen jaren eigenlijk opvallend stabiel gebleven. Ook goed om te weten: het vertrouwen in de wetenschap is in Nederland nog altijd relatief groot en zelfs wat gestegen.”

Lees ook
Buiten roken is niet onschuldig: derdehandsrook is ook schadelijk voor kinderen

Hoogopgeleide antroposofische/ spirituele stadsbewoners

Maar dat het wantrouwen tegenover de wetenschap stabiel is gebleven, betekent niet dat er helemaal niets aan het verschuiven is. Wat namelijk wél opvalt, is de opkomst van wetenschapsscepsis bij een relatief nieuwe groep, namelijk: de hoogopgeleide stadsbewoners met een antroposofische en/of spirituele levenshouding.

Rutjens: “Waar je bijvoorbeeld scepsis tegenover vaccinaties eerder vooral terugzag bij streng religieuze groepen in de samenleving, zien we wantrouwen tegenover vaccinaties ook vaker terug bij mensen die zich identificeren met een spirituele levensovertuiging. Mensen die niet vanwege hun geloof bepaalde bezwaren hebben, maar die zeggen: ik kies mijn eigen pad en ik vertrouw op mijn eigen intuïtie.”

Een eigen waarheid

Maar hoe komt het dan dat spiritualiteit en wetenschapsscepsis blijkbaar samengaan? Volgens Rutjens moet daar nog meer onderzoek naar worden gedaan, maar hij heeft wel zo zijn vermoedens. “Het zou ermee te maken kunnen hebben dat mensen met een spirituele levenshouding minder leven naar het idee dat de waarheid iets is dat kan worden vastgesteld of waargenomen. Ze zien de waarheid meer als iets wat zich binnen in je bevindt, iets waar je naar moet leren luisteren en iets wat zich aan je zal openbaren als je er maar ontvankelijk voor bent.”

Hij gaat verder: “De waarheid is zo niet meer iets absoluuts of objectiefs, maar iets heel persoonlijks. De eigen ervaring en het eigen gevoel over die ervaring worden leidend. En als feiten die van buiten worden aangevoerd niet stroken met die eigen ervaring of dat eigen gevoel, dan worden die feiten van de hand gewezen.”

Onze gut feeling is niet goed met statistieken

Ofwel: luisteren naar je hart, naar je eigen waarheid, wordt belangrijker dan het najagen van het idee een objectieve waarheid. Nu is er op zich niet zoveel mis met goed naar je gevoel luisteren, maar als het op wetenschap aankomt, kan het wel problematisch worden, legt Rutjens uit: “De essentie van wetenschap is dat het boven de intuïtie uitstijgt. Sterker nog: het is vaak juist contra-intuïtief. Veel dingen die wetenschappelijk bewezen zijn, druisen tegen ons gevoel in.”

Neem bijvoorbeeld vaccinaties, zegt hij. “Een lichaam injecteren met een dood of verzwakt virus om die ziekte juist te bestrijden? Als je puur op je gevoel zou afgaan, dan zou je waarschijnlijk zeggen: dat klopt niet. Want het is contra-intuïtief. Maar het werkt wel. Hetzelfde zou je kunnen zeggen van chemotherapie, waarbij je mensen heel ziek maakt, om ze beter te kunnen maken. En zo geldt dat nog voor meer toepassingen in de medische wetenschap. Maar bijvoorbeeld ook bij ons ‘gevoel’ voor wat veiliger is: reizen met het vliegtuig of met de auto. Onze menselijke gut feeling wil ons beschermen voor gevaar, maar is helaas niet zo goed met statistieken.”

Bron: NOS/ AD/ Archief Flair | Beeld: Getty Images